Eleisaun iha Indonezia: Lisaun no Implikasaun

Guteriano Neves

Povu Indonezia foin hili Prezidênti no Vise Prezidênti ne’ebé mak atu ukun Indonezia ba tinan lima oin mai. Rezultadu hosi eleisaun ida ne’e tuir lolos bele hatene ona liu hosi Quick Count. Maski rezultadu offisial hosi Komisi Pemilihan Umum fo sai ona, no iha desizaun final kona ba Prezidênti eleitu, maibé importante liu mak iha porsesu ida ne’e, no prosesu sira ne’e nia lisaun no implikasaun iha nivel nasionál no rejional. Durante prosesu ida ne’e Timor oan barak mak partisipa indireitamente, lori tau matan ba prosesu ida ne’e, no fo sira nia hanoin no predisaun. Ida ne’e kritiku tanba Indonezia nu’udar viziñu Timor-Leste nian. Tanba ne’e mudansa iha arkitektura Polítika Indonezia nian sei afekta Timor-Leste, direitamente ou indireitamente. No iha nivel rejional no internasionál, eleisaun ida ne’e mos implikasaun ba iha arkitektura iha rejiaun ASEAN, no mos oinsa mundu nia perspetiva mundu ba iha rejiaun, no ba relijiaun Islam. Ida ne’e tanba Indonezia nuudar pais boot, ho populasaun as liu iha rejiaun Sudeste Aziatiku, no pais ho populasaun Musulmanu as liu iha mundu.

Demokratizasaun iha Indonezia

Depois de 1998, Indonezia tama iha prosesu demokratizasaun ida. Prosesu ida ne’e laos fasil; sa tan ajenda reforma ne’ebé mak mosu iha 1998 laos deit atu hatun Soeharto, maibé importante liu mak atu fila fali soberania ba iha povu; katak povu mak too ikus tenki desidi se mak atu ukun. Dezde 1998, Indonezia iha ona eleisaun dala balu atu hili membru lejislativu no mos eleisaun ba Prezidênti no Vise Prezidênti. Partikularmente ba eleisaun direita ba Prezidênti no Vise-Prezidênti, eleisaun ida ne’e mak foin ba dala tolu, povu Indonezia hili Prezidênti no Vise Prezidênti direitamente. Ne’e mak 2004, 2009 no 2014. Tanba ida ne’e, eleisaun ida ne’e nu’udar prosesu ida atu haforsa tradisaun demokrasia, partisipasaun povu nian iha prosesu demokratiku, no atu haforsa instituisaun demokratiku atu asegura partisipasaun ida ne’e.

Eleisaun ida ne’e, haree hosi liur, nu’udar kompetisaun entre Prabowo-Hatta kontra Jokowi – Jusuf Kalla, Maibé akoompana dezde inisiu, haree ba manobra no estratejia Polítika ne’ebé mak parte rua toma, eleisaun ida ne’e laos deit kona ba kubu rua. Eleisaun ida ne’e nu’udar kompetisaun entre forsa popular kontra forsa partidu politiku, entre estatus quo hasoru forsa foun no entre lejitimidade sivil hasoru memoria kona ba Militar mak sai salvaguarda ba nasaun. Prabowo, haree ba ninia istoria Polítika, la hases’an hosi Orde Baru. De faktu katak Prabowo ninia kareira militar nu’udar produtu Orde Baru. Iha parte seluk, Jokowi nu’udar ema foun iha estrutura Polítika Indonezia nian. Jokowi foin koñesidu iha nivel nasionál no internasionál wainhira komesa kompete iha eleisaun ba Governador Jakarta nian, no eleitu nu’udar Governador.

Eleisaun ida ne’e mos kona ba militar ho sivil iha tradisaun Polítika Indonezia nian. Iha istoria Polítika Indonezia nian, militar iha papel forte tebes iha konstelasaun Polítika Indonezia nian, no ida ne’e fomenta durante rejime Orde Baru. Depois Soeharto monu, iha ona ema sivil hira mak sae ba Prezidênti. B.J. Habibie, Gus Dur, no Megawati. Maibé sira nia ukun la konsege remata. Tuir fali mak SBY ne’ebé konsege ukun too tinan sanulu maibé nia mai hosi militar. Tanba ne’e, iha kontextu Indonezia nian, iha ema balu ne’ebé seidauk fiar ema sivil atu ukun Indonezia. Sa tan ho problema oioin ne’ebé mak Indonezia enfrenta depois de Orde Baru. Ida ne’e hamosu persepsaun forte ida iha Indonezia katak so ema militar deit mak bele ukun Indonezia ho diak. Tanba ne’e termus sira hanesan “TEGAS” apar ho deseju ida ne’e no Prabowo reprezenta ida ne’e. Prabowo mos reprezenta estillu lideransa ida ne’ebé mak top down. Katak lideransa mak importante liu, no dezenvolvimentu Indonezia nian depende ba lideransa.

Iha nivel rejional, demokratizasaun iha Indonezia hanesan ema barak hateten ona, aumeta tan kredibilidade rejiaun nian iha mundu internasionál, no espetativa katak bele iha spill over effect ba iha país seluk. No faktus katak Indonezia nu’udar país ho númeru populasaun musulmanu boot liu iha mundu, releisaun ida ne’e hatudu katak Demokrasia bele compatible ho Islam.

Prezensa Jokowi ho ninia istoria kareira Polítika ne’ebé mak mai hosi sivil, ninia kandidatura ba Prezidênti Republika Indonezia nian, tenki compete ho forsa ida ne’e. Prezensa Jokowi hakarak hatudu mos katak ema sivil mos bele ukun. Sira mos bele lori Indonezia ba oin. No ida ne’e importante iha prosesu demokratiku Indonezia nian. Ba oin, Jokowi nia susesu atu hakotu imajem ida katak so ema militar deit mak bele ukun sei depende ba ninia governasaun durante ninia mandatu. Wainhira falla, ida ne’e sei prova tan katak sivil nia ukun la too nia rohan.

Eleisaun no Polítika Reprezentasaun

Aspetu importante ida hosi eleisaun ida ne’e mak Polítika reprezentasaun. Iha aspetu ida ne’e, papel media hanesan Televizaun, Jornal sira, no Media Sosial hanesan Facebook, Twitter no Blog kaer papel importante. Polítika Reprezentasaun fo importansia ba imajem ne’ebé mak fo sai ba públiku, mensajem sira ne’ebé mak fo sai, no oinsa ema interpreta ou simu mensajem sira ne’e iha sira nia kontextu. Iha kontextu ida ne’e iha differensia entre parte rua. Prabowo reprezenta an nu’udar lideres forte no firmi, nasionálista, no mos estadista.

Reprezentasaun nu’udar lider forte no firme haforsa hosi ninia kareira militar; katak ema militar nia asosiasaun mak forte no firme. Sira firme ba sira nia desizaun no prontu atu simu konsekuensia hosi sira nia desizaun; ate lori isin ho ran mak selu. No ida ne’e mak parte Prabowo nian hakarak reprezenta. Liu hosi oinsa nia hatais, oinsa nia koalia iha públiku ho firme, oinsa nia halo komunikasaun liu hosi isin – bahasa tubuh – iha area públiku, liliu ho media. Nu’udar nasionálista, Prabowo sempre uza retorika kona ba salva rekursu naturais ne’ebé mak durante ne’e kompania hosi rai liur sira domina, no uza ba interese povu Indonezia nian. Prabowo liu hosi imajem sira, hanesan oinsa halo diskursu, modelu mikrofonu, hakarak haruka mensajem katak Prabowo hanesan Soekarno, pioneriu ida hosi movimentu nasionálista Indonezia nian no proklamador independensia Indonezia nian. Nu’udar estadista – negarawan – Prabowo sempre koalia kona ba ninia sakrifisiu, ninia dedikasaun no ninia rekor iha militar lori defende interese republika Indonezia nian. Nia mos koalia kona ba oinsa atu asegura interese povu Indonezia nian. Ida ne’e mak tuir mai ninia ekipa susesu hakarak uza lori hetan simpatia hosi povu Indonezia, no uza ba media.

Jokowi pelu kontrariu, nuudar ema sivil. Jokowi reprezenta simplisidade, ema babain ida, no nia hatene uza linguajem simplis. Ninia simplisidade ida ne’e laos deit iha tempu kampanhe, maibé mos iha ninia istoria nuudar Governador Jakarta, nia hatudu ona. Nia tun direitamente ba iha dalan, ba iha merkadu, koalia ho povu sira, rona sira nia problema no jere sira nia problema. Tanba ida ne’e mak Demokrasia tuir Jokowi nia definisaun mak “rona povu nia lian no halo tuir saida mak povu hakarak.” No ida ne’e nia hatudu iha ninia kampanhe wainhira nia tun ba hasoru povu sira iha natar laran, iha fatin refujiadu, atu koalia ho sira. Jokowi sempre uza linguajem simplis ne’ebé mak ema babain bele komprende. Hosi roupa ne’ebé nia hatais, nia hakarak hatoo mensajem hakarak nia parte no membru ida hosi ema Indonezia babain. Nia laos ema dook, maibé nia parte ida hosi povu Indonezia babain. Tanba Jokowi mos ema foun iha tradisaun Polítika Indonezia nian, nia mos hakarak hatudu katak nia la hola parte iha problema sira ne’ebé mak Indonezia enfrenta durante ne’e. Pelu kontrariu, nia hakarak hatudu katak nia mai atu rezolve. NIa mak ema diak no ema mos. No ida ne’e obviamente hatudu wainhira ninia Portavoz Anis hateten katak “Orang Baik Harus Pilih Orang Baik.” Kualidade hirak ne’e mak parte Jokowi nian faan lori hetan simpatia hosi povu.

Makina Partidu vs Organizasaun Povu

Iha parte seluk, Prabowo ema Sivil ida ho aproximasaun oinseluk. Jokowi-JK mai hosi familia simples, no ninia kareira Polítika la naruk. Jokowi hakarak hakotu impresaun ida katak so ema militar deit mak bele ukun Indonezia. Haree hosi ninia prosesu kampanhe, Jokowi uza barak liu forsa popular, no partisipativu. Hodi depende ba kontribuisaun povu nian ba kampanhe, Jokowi hakarak hamosu tradisaun kultura Polítika foun atu involve povu laos deit iha tempu eleisaun, maibé mos durante prosesu kampanhe. Ida ne’e mos diak ba nia, katak wainhira eleitu nuudar Prezidênti, nia laiha deve ba ema riku sira ne’ebé mak fo osan lori finansia atividade kampanhe. Ida ne’e hare klean liu tan, hanesan estratejia ida atu hametin liu tan soberania popular atu nune’e, wainhira ukun, ukun nain bele iha akuntabilidade ba povu nian. Ba hau, ida ne’e importante tanba dezafiu ida hosi demokrasia liberal katak, tanba atividade kampanhe presiza osan barak, entaun ema riku sira – pemilik modal – iha osan barak, entaun sira fo osan ba partidu sira. Ho nune’e, wainhira partidu kaer poder, sira nia desizaun serve liu interese ema riku nian duke povu nian.

Haree ba oinsa forma koalisaun, Prabowo fiar ba elite Partidu Politiku sira ne’ebé mak tur iha Parlamentu, hanesan koalisaun ne’ebé deit, fahe kadeira mak importante. Estratejia ida ne’e reprezenta kontinuasaun Polítika konvensional; katak elite mak determina lalaok Polítika. Manan elite nia suporta nuudar indikador atu manan eleisaun iha nivel popular. Jokowi mai ho hanoin foun ida, atu fiar liu forsa popular. Jokowi dezde inisiu, la simu aliansa Polítika ida ne’ebé atu fahe kadeira. Jokowi nia estratejia mak atu iha vizaun ne’ebé hanesan. Jokowi fiar liu ba estratejia Polítika iha baze, lori mobiliza relawan sira iha baze. Relawan sira ne’e mak tuir mai organiza povu, tau matan ba eleisaun atu eleisaun lao tuir prinsipiu eleisaun demokratiku.

Jokowi’s Effect

Kareira Polítika Jokowi nian no oinsa ninia popularidade iha eleisaun ida ne’e halo ita hanoin fali Prezidênti atual EUA nian, Barrack Obama iha 2008, wainhira nia kampanhe ba eleisaun. Jokowi, hases an hosi ninia kareira Polítika ba oin, ninia lalaok sira durante ne’e sei iha efeitu oioin ba iha Polítika, laos iha Indonezia deit maibé mos iha rejiaun no iha mundu. Ho ninia istoria kareira Polítika too agora, Jokowi motiva ema lubun boot ona. Ninia efeitu primeiru katak, area Polítika laos ema elite nian deit, maibé ho demokrasia, ema hotu iha oportunidade hanesan atu involve iha Polítika. Ida ne’e fo mehi no inspirasaun ba ema lubun boot ida atu bele iha mehi as katak labele husik Polítika be ema ida rua nian deit; ema ho osan barak deit, ema ne’ebé iha edukasaun as deit, maibé mos ema babain mos bele involve an iha Polítika, no sira iha oportunidade hanesan. Naran katak instituisaun demokratiku sira lao ho diak duni bazeia ba prinsipiu demokrasia balu.

Efeitu segundu mak eleisaun ida ne’e mos fo hanoin fali ita kona ba forsa popular. Iha demokrasia, povu mak iha liafuan ikus atu desidi kona ba se mak ukun. Iha eleisaun ida ne’e Jokowi fiar duni ba forsa popular, no koko atu la tama iha manobra Polítika konvensional elite nian. Nia hakarak hatudu buat foun, lori fiar liu ba organizasaun iha baze. No forsa ida ne’e direitamente ou indireitamente, kria kondisaun ida ne’ebé forte atu instituisaun estadu nian ne’ebé mak atu asegura demokrasia funsiona ho diak. Liu hosi movimentu sira hanesan kawal suara kita, no institute sira ne’ebé halo Survey, laos deit halo kontrola, maibé mos fo motivasaun ba instituisaun estadu sira atu halao funsaun ho diak.

Advertisements